Stresshormoon Cortisol

Cortisol is een hormoon dat je lichaam in staat stelt om stressvolle situaties beter aan te kunnen. De benaming stresshormoon is dus eigenlijk niet correct want het gaat hier eigenlijk om een anti-stresshormoon. Naar schatting 75% van de Nederlandse bevolking wordt eens in de twee weken geconfronteerd met stress. Je lichaam verkeert dan in paraatheid om gevaar aan te kunnen. Bijvoorbeeld als je in een donker steegje plotseling oog in oog komt te staan met een overvaller. Op dat moment komt er adrenaline vrij. Dit hormoon maakt je alerter en klaar om de aanvaller te bevechten of hard van de plek des onheil weg te rennen. Daarvoor is veel energie nodig. Er worden daarom grote hoeveelheden cortisol door de bijnieren aan de bloedstroom afgegeven. Dit hormoon zet specifieke eiwitten in de spieren om in aminozuren. Daavan wordt de brandstof glucose gemaakt. Dit verhoogt je energieniveau en uithoudingsvermogen. Mensen die basaal te weinig cortisol aanmaken zijn zeer gevoelig voor stress. Dat kan een schadelijke uitwerking op je gezondheid hebben omdat aanhoudende stress de kans op allerlei welvaartsziekten kan verhogen.

Het hormoon cortisol heeft een duidelijk circadiaans ritme in je lichaam. Rond 8 uur ’s morgens is de producte het hoogst en in het begin van de nacht het laagst. Naast het reguleren van stress vervult cortisol nog een aantal taken in je lichaam. Cortisol controleert je bloedsuikerniveau, bloeddruk, spierfuncties en lichaamsvloeistoffen. Daarnaast onderdrukt cortisol het immuunsysteem. Dit heeft een ontstekingsremmende werking.

Een overproductie van cortisol leidt tot slaapstoornissen en gaat de werking van sekshormonen tegen.

Chronische stress

Stress veroorzaakt een heel scala aan reacties in het lichaam die nodig zijn om te overleven. Als u de mogelijkheid krijgt en/of creëert om de stresscyclus te doorbreken, dan herstelt het lichaam zich vanzelf en leeft u weer vrolijk verder. Doet u dat regelmatig niet, dan blijft uw lichaam in de veronderstelling dat het nog steeds aan stress wordt blootgesteld en zal het ook de bijbehorende overlevingsreacties blijven aanmaken. Deze reacties van het lichaam zijn op zich gezond maar worden zeer ongezond en hinderlijk wanneer ze eenvoudigweg niet ophouden en chronisch worden.

De gevaren van sluimerende stress

Een acute stresssituatie is vaak duidelijk herkenbaar, voor uzelf en voor uw omgeving. De motivatie om iets te veranderen is dan groot wat resulteert in het feit dat u daadwerkelijk iets onderneemt. De zogenaamde sluimerende stresssituaties zijn dikwijls veel moeilijker waarneembaar. Echter de effecten van deze situaties, ook wel genoemd ‘daily hassles’, kunnen zich opeenstapelen en ervoor zorgen dat het lichaam uiteindelijk in een staat komt waarin het continu de boodschap krijgt cortisol aan te maken, met alle gevolgen van dien.

Voeding


Wat is het eerste wat velen doen wanneer stress zich opstapelt? Hun etensborden opstapelen – en dan het liefst met junkfood. Er is niets dat meer doet verlangen naar suiker, zout en vet dan een stress, maar ‘uit de stress’ eten is natuurlijk geen oplossing. Er zijn hele boeken geschreven over het antistressdieet, echter met wat kleine veranderingen is het al mogelijk om grote voordelen te behalen.

Wat moet u vermijden?

Eén van de meest positieve antistress besluiten die u kunt nemen is drastisch het gebruik van alcohol, cafeïne en afslanksupplementen (zoals ephedra) te verminderen. Dit betekent niet dat al die lekkere dingen zoals cola, koffie, thee, chocola, wijn of bier helemaal afgezworen moeten worden. Wel moet u weten dat een teveel van deze producten een gestimuleerd zenuwstelsel dat in een staat van verhoogde alertheid is, transformeert in een zenuwstelsel dat in een continue staat van nerveusheid en ongerustheid verkeert. Dat is een veel ernstiger situatie.

Alcohol Ondanks dat men altijd zegt van alcohol rustig te worden, is dit niet helemaal waar. Alcohol onttrekt vocht aan het lichaam waardoor het lichaam in een soort staat van uitdroging komt en wat het lichaam direct als stress ervaart wat weer resulteert in een hoge cortisolspiegel.
Daarnaast kan alcohol het ‘s nachts wakker worden stimuleren wat weer de broodnodige hoeveelheid slaap verstoort die u zo hard nodig heeft om stress te bestrijden.

Afslanksupplementen veroorzaken stress op weefsel- en celniveau en het lichaam ziet deze vorm van stress net als alle andere vormen, met alle gevolgen van dien.

 

Wat kunt u juist wel eten?

Een uitgebalanceerd patroon van macrovoedingsstoffen (koolhydraten, proteïne en vet), eventueel aangevuld met microvoedingsstoffen (vitamines, mineralen en plantaardige voedingssupplementen).
Een eenvoudig hulpmiddeltje of u wel alle voedingsstoffen binnen krijgt is ervoor te zorgen dat uw eten zo kleurrijk mogelijk is. Kleuren staan namelijk voor verschillende voedingsstoffen, hoe meer kleuren hoe meer verschillende (en benodigde) stoffen! Probeer minimaal 5 verschillende kleuren per dag te eten (patat friet telt niet mee als de kleur geel!!!).

 

Pas op voor een teveel aan bepaalde koolhydraten!

Tijdens stressvolle tijden verlangen heel veel mensen hevig naar koolhydraten zoals brood en zoetigheden. Dit is gedeeltelijk te wijten aan het effect van de cortisol; het onderdrukken van de insulinefunctie, het laten stijgen van de bloedsuikerspiegel en het stimuleren van de eetlust. Daarnaast laten de hersenen u ook nog eens meer koolhydraten eten omdat ze als een soort ‘tranquilizer’ werken om het serotonineniveau (je gelukshormoon) te verhogen.

In eerste instantie zal het eten van koolhydraten u in een euforische stemming brengen, maar u gaat zeker de tol betalen in de vorm van een laag energieniveau, stemmings-wisselingen, meer eetlust en vervolgens gewichtstoename.

Adviezen om chronische stress te voorkomen

 

  • Neem de tijd voor ontspanning en mediteer bijv. met een mindfullness cd. Lees ook verder voor meer informatie over meditatie in het algemeen.
  • Spiegel en/of vergelijk uzelf niet met anderen
  • Bepaal duidelijk uw grenzen, zeg geen ja als u nee bedoelt
  • Leer te luisteren naar en te reageren op uw ‘eigen’ lichamelijke en psychische signalen
  • Niet alles hoeft perfect, goed is goed genoeg
  • Niet alles tegelijk willen doen
  • Herken de typische stresssignalen, maak keuzes en doe daar iets mee
  • Doe werk waar uw echte ambitie ligt
  • Ontdek wat energie kost en wat energie oplevert
  • Geniet van het leven!

Pin It on Pinterest

Share This